شهروند – هويت

در طراحي منظر شهري ، اصل توجه به كيفيت فضاها، امري ضروري و اجتناب ناپذير است.پاسخگويي به نيازهاي مثبت انساني براي گروه هاي مختلف استفاده كننده از فضاهاي سبز شهري يكي از اهداف و اصول هاي بنيادي است. مردم هر شهر،كاربران فضاهاي سبز عمومي،آن شهر هستند. اساسا هدف از ايجاد فضاهاي سبز عمومي،ارتقاء شرايط سلامت جسماني و روحي شهروندان است. هر چه فضاي سبز عمومي شهر در جذب جمعيت و خدمات رساني به شهروندان موفق تر باشد، بهره وري اجتماعي فضاهاي سبز نيز ارتقاء بيشتري خواهد يافت.

متأسفانه در جامعه ما عوامل دخيل در ارتقاء كيفيت را صرفا عوامل منطقي و حساب شده مي دانند. در حاليكه شهروندانم به فضاهاي منطقي و حساب شده مي دانند. در حاليكه شهروندان به فضاهاي هويت دار نيازمندند تا بتوانند به آنها احساس تعلق كنند.فضا زماني براي انسان داراي هويت خواهد بود كه از طرفي آن فضا مستقل و عيني تلقي شده و از طرف ديگر انسان به عنوان موجودي عيني در آن فعاليت و رفتار نموده و جزئي از فضا باشد.

انسان با فضا احساس اسن هماني كرده و آنرا قسمتي از "من" يا "ماي" جمع مي پندارد؛به معناي ديگر آنرا بخشي از هويت مي پندارد.مدرسه دوران كودكي و يا خانه ي پدري گوشه اي از ما يا هويت ما شده اند.اين هويت امكان مي دهد كه در آن فضا مطمئن تر و آرام تر حركت كنيم. چون شناخت و تسلط ذهني فضا،نه تنها نيروي زيادي را براي ادراك طلب نمي نمايد بلكه آسودگي خاطر و در نتيجه احساس امنيت را به دنبال دارد. در واقع فضاي با هويت وحدت اضدادي است ميان قابليت بازشناسي و نوآؤري،فضايي كه بتواند گذشته،حال و آينده را به هم پيوند دهد.

حقيقت تاسف آور اينكه، امروزه در حيطه معماري منظر و تدوين منظر شهري ، ظاهرسازي جايگزين فلسفه منظر شده و همسازي با محيط به دور از واقعيت و خواست شهروندان در فضاي كوچك طلايي خود محبوس است. اهميت اين موضوع كه معيارها و ارزشهاي بيان شده از جانب طراحان و معماران منظر نبايد با توقعات شهروندان از فضاي سبز شهري (توقعات عام)در تناقض باشد، تا حد زيادي مستتر و مهجور مانده است.

فضاهاي سبز شهري به عنوان بخشي از منظر شهري ،بايد پاسخگوي نيازهاي مادي و تامين كننده ي ارزشهاي زيبا شناختي در ارتباطات بصري،تصورات ذهني مردم و توقعات فضايي آنان باشد. با عنايت به اين مطلب كه،فضاهاي شهري نقطه ي عطف و اشتراك شهروندان هستند؛لذا نظرسنجي و مشاركت مردمي از جمله تمهيداتي است كه در جهت تبيين هويت فرهنگي شهروندان و خواسته هاي آنان، مي توان در پيش گرفت.

برگرفته از: مقاله خانم سحر طوفان-كارشناس ارشد رشته معماري منظر دانشگاه شهيد بهشتي

دانشجوي دكتري معماري و عضو هيات علمي دانشگاه آزاد اسلامي واحد علوم و تحقيقات

چكيده:

كيفيت فضاي سبز شهري يكي از مهم ترين دلمشغوليهاي دانش معماري منظر است و بسياري از دست اندركاران اين حيطه‌‌‌"ارتقاء كيفيت محيط و منظر" را مهم ترين وظيفه فعاليت معماري و منظر مي دانند. حال اين سوال مطرح است كه: براي دستيلبي به كيفيت مطلوب محيط و منظر چه عواملي بايد مدنظر قرار گيرد؟ و نقش انسان به دعنوان شهروند در فرآيند ايجاد اين كيفيت چگونه است؟ در اين مقاله كه با محورنقش مشاركت مردمي و فرهنگ سازي در توسعه پايدار فضاي سبز شهري ارائه مي شود< سعي بر تبيين جايگاه انسان(شهروند) و چگونگي تاثير فضاهاي سبز شهري بر هويت انساني است. ساختار كلي مقاله شامل سه بخش عمده:

شهروند-محيط،شهروند-هويت و شهروند-مشاركت بوده و در نهايت،نتايجي از مباحث مطروحه به شرح زير بيان شده است:

-ايجاد انگيزه براي مشاركت شهروندان.

-آموزش و تبليغ مشاركت شهروندان در فضاي سبز شهري از طريق آموزش و پرورش،راديو و تلويزيون،روزنامه ها و ...  .

-استفاده از زمان و اوقات فراغت شهروندان در جهت توليد و نگهداري فضاهاي سبز شهري.

-مشاركت مردم در برنامه ريزي و طراحي فضاهاي سبز شهري در كنار مشاورين و متخصصين و مسئولين.

-بوجود آوردن فرصت ها و حمايت هاي لازم از شهروندان در جهت ايجاد تشكلهاي مردمي تحت عناوين انجمن سبز و ...

-بازنگري و بررسي الگوهاي تجربه شده مشاركتي شهروندان و ارائه راهكارهاي جديد و موفق.

-بهره گيري از حضور شهروندان براي طرذاحي منظر شهري هويت دار.

كليد واژه ها: شهروند،هويت،منظر شهري،فضاي سبز،مشاركت.

مقدمه:

هر چه بيشتر مظاهر زندگي را مي بينيم، بيشتر در مي يابيم كه فقط از طريق تنهايي و پيوند با طبيعت ، شخص مي تواند به معني و غناي طبيعت واقف شود. من مي دانم كه شخصيت حقيقي ام در چنين انديشه خلوتي با طبيعت نهفته است،...                                                                                                   "  سيريل كانالي و همكاران"